ପାରାଦୀପ: ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଆସିଛି ବଡ଼ ଖବର। ନୂତନ ଭାରତୀୟ ବନ୍ଦର ଆଇନ, ୨୦୨୫ (Indian Ports Act, 2025) ଅଧୀନରେ ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦରକୁ ‘ମେଗା ପୋର୍ଟ’ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି। ପୂର୍ବଭାରତର ଏକମାତ୍ର ପୋର୍ଟ ଭାବେ ପାରାଦୀପକୁ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି । ଦେଶର 4ଟି ବନ୍ଦରକୁ ମେଗା ପୋର୍ଟ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି । ଏହି କ୍ରମରେ ଗୁଜୁରାଟର ୨ଟି ବନ୍ଦର ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକଟି ବନ୍ଦର ରହିଛି । ପାରାଦୀପ ସହ ଦୀନଦୟାଲ ବନ୍ଦର, ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବନ୍ଦର ଏବଂ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ମେଗା ପୋର୍ଟ ଶ୍ରେଣୀରେରହିଛି। ଏହା ଭାରତର ବଡ଼ କାର୍ଗୋ ଗେଟୱେଗୁଡ଼ିକୁ ନୂଆ ମାନଦଣ୍ଡ ଅଧୀନରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଜୁଲାଇ ୩୦, ୨୦୨୬ରେ ମେଗା ପୋର୍ଟ ଶ୍ରେଣୀକରଣ ପାଇଁ ମାନଦଣ୍ଡ ଜାରି କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ ବଲ୍କ ପୋର୍ଟ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଅତି କମରେ ୧୫୦ ମିଲିୟନ୍ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (MMT) କାର୍ଗୋ ଥ୍ରୁପୁଟ୍ କିମ୍ବା କଣ୍ଟେନର ପୋର୍ଟ ପାଇଁ ୭.୫ ମିଲିୟନ୍ TEU ମାନଦଣ୍ଡ ରହିଛି। ମେଗା ପୋର୍ଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା ହେବା ପରେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀକରଣ ୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୈଧ ରହିବ। ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦର ଦେଶର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ଭାବେ କୋଇଲା, ଲୁହାପଥର, ସାର, ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବଲ୍କ କାର୍ଗୋ ପରିଚାଳନା କରୁଛି। ଏହା ପୂର୍ବ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଗେଟୱେ ଭାବେ କାମ କରୁଛି।
‘ମେଗା ପୋର୍ଟ’ ମାନ୍ୟତା ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦରର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ କାର୍ଗୋ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା, ଆଧୁନିକ ବନ୍ଦର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ଏହାର ରଣନୈତିକ ଅବସ୍ଥିତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି। ପାରାଦୀପର ଭବିଷ୍ୟତ ବିସ୍ତାର ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣ ପାଇଁ ଏହା ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ମେଗା ପୋର୍ଟ ମାନ୍ୟତା ସହ ପାରାଦୀପରେ କାର୍ଗୋ ପରିଚାଳନା, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ, ବନ୍ଦର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ନେଇ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଶିଳ୍ପ, ରପ୍ତାନି ଓ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରହିବ।